Ο πρώτος τρόπος χειραγώγησης του ανθρώπου είναι η σκέψη του. Το να μαθαινουμε δηλ. να μην επιτρέπουμε στον εαυτό μας να βλέπει γυμνή την αλήθεια αλλά να της φορά παρωπίδες καθωσπρεπισμου ή ιδεολογημάτων που κατοικοεδρεύουν μόνο στην φαντασία μας (και πουθενά μα πουθενά δεν επιβεβαιωνονται από τα δεδομένα του γίγνεσθαι!)

Συχνά λοιπόν βάζουμε την πραγματικότητα στην προκρούστεια κλίνη μιας φαντασίωσης, μιας αυθαίρετης ανάγνωσης. "Ο κόσμος είναι έτσι όπως λέω εγώ γιατί έτσι ταιριάζει με τα πιστεύω μου".

Ο καθένας βλέπει μπροστά του τον "Θεό" του - είτε πρόκειται για πνευματικό Θεό είτε για καθολική ιδέα κοσμοανάγνωσης είτε για πολιτική ιδεολογία κλπ.

Μπορούμε δε, να ανιχνεύσουμε και τεράστιες αυτολογοκριτικές δυναμικές σε ένα κλοιό νοητικού savoir-vivre που φαίνεται πως αόρατα αλλά πιεστικά μας εντοιχίζει και μας ποδηγετεί σε μια προαποφασισμένη ατραπό σκέψης.

Ποιος ηγεμονεύει τις ατραπούς; Το τι επιτρέπεται και τι όχι να σκεφτόμαστε; Ποιος δομεί τα πλαίσια των καθωσπρέπει ιδεών;

Υπάρχουν γιγάντια ρεύματα ποδηγέτησης της σκέψης στο ατομικό και στο συλλογικό πεδίο. Υπάρχουν πράγματα για τα οποία οι αισθήσεις μας μάς ειδοποιούν ότι είναι υπαρκτά αλλά δεχόμαστε να αυτοπαραπλανούμαστε ότι αυτά δεν υπάρχουν.
Γιατί; Γιατί έτσι μαθαίνουμε ότι είναι το πρέπον, το πολιτικά ορθό!

Ακόμη και στο μικρόκοσμο της ατομικής ζωής δεν τολμούμε να σκεφτούμε εκτός πλαισίου, όχι γιατί δεν μπορούμε αλλά γιατί "δεν πρέπει" ! Νιώθουμε ακόμη και κακοί αν συμβεί να δούμε κατάματα και να κατονομάσουμε τα πράγματα ως έχουν. Έχουμε υπογείως ταυτίσει την καλοσύνη με την αφέλεια και την ηθελημένη και σκοπούμενη άγνοια.

Όταν μια τέτοια "λογική" αρχίζει να9 εμφυλλοχωρεί σε όλους τους τομείς της ζωής μας, τότε αρνούμαστε στους εαυτούς μας να χρησιμοποιήσουν τον έμφυτο μηχανισμό πλοήγησης που διαθέτουμε. Δεκάδες "πρέπει" και "μη" αρχίζουν να περιορίζουν το αντιληπτικό μας εύρος. Αν όμως λείψει το όργανο της ορθής ανάλυσης πως θα μπορέσουμε να εξάγουμε τα ορθά συμπεράσματα;

Αν όμως διδασκόμαστε να μην "αγγίζουμε" πράγματα, τότε πως θα τα διαχειριστούμε; Αν η κρίση μας ατονεί ακαλλιέργητη, τότε ποιο άλλο αξιόπιστο "εργαλείο" θα την αντικαταστήσει; Υπάρχει καν άλλο;

Οι πρόγονοι μας Ελληνες κρίνοντας από την πνευματική παρακαταθήκη που μας άφησαν, φαίνεται πως διαρκώς στόχευαν στο απρόβλεπτο, το επέκεινα, το άγνωστο,το εκτός πλαισίου. Δεν είχαν τον φόβο του "καθωσπρεπισμού" της σκέψης. Δεν ανήγαγαν την αφέλεια σε αρετή. Θεωρούσαν την περιέργεια και την δημιουργική θετική αμφιβολία αρετή, όχι απρέπεια. Ήταν κατ'εξοχήν μη δογματικοί. Εξ ου και η δημιουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος δηλ. της θεσμικής κατοχύρωσης της διαφωνίας, της πολυγνωμίας.

Σήμερα τείνουμε ατομικά και συλλογικά να "δανειζόμαστε" ιδέες, να "στεγαζομαστε" σε ολιστικά μαζικά ιδεολογήματα προαποφασισμένα από άλλους -και να τα υπηρετούμε με πλήρη νοητική υποταγή. Λειτουργούμε ως αναπαραγωγοι ιδεών και όχι σαν δημιουργοί ιδεών. Αγελο-ποιούμαστε!

Εν κατακλείδι, η νοητική τόλμη είναι αρετή που πρέπει να διεκδικούμε για τους εαυτούς μας και για την συλλογικότητα στην οποία εντασσόμαστε. Είναι συνεισφορά ποιότητας το να εκτινάσσουμε το φαντασιακό δυναμικό μας στα πέρατα του εσώτερου σύμπαντος, φέρνοντας πίσω τα θεία δώρα της έμπνευσης χαρισμένα απλόχερα σε όλους.